Mijn schoolplein-vooroordelen (en herken jij dat?)

In "50% meer talent: zo scoor je met vrouwen" schrijft Esther Mollema over hoe we tegenwoordig oprecht vinden dat mannen en vrouwen even capabel zijn in werk en in zorg. Eenentwintigste eeuw and all. Maar in de praktijk worden we - ook heel menselijk - een beetje gedwarsboomd door onze onbewuste aannames en vooroordelen, onze 'mindbugs'.

Esther laat het in haar boek met simpele voorbeelden zien: een moeder die vier dagen werkt is een 'carrièremoeder', een vader die vier dagen werkt is een 'zorgende vader' met een 'papadag'. En vind jij 'zij gaf haar baan op en volgde haar man naar New York' echt hetzelfde als 'hij gaf zijn baan op en volgde zijn vrouw naar New York'?

Het boek laat ook zien dat het niet gaat om 'schuld' of 'fout'; het is iets heel menselijks om snel in stereotypen te denken. Maar zoals onderzoeker Mahzarin Banaji heel mooi zegt: als we ons bewust zijn van onze mindbugs, kunnen we erover praten, "niet vanuit schuldgevoelens, maar vanuit een gevoel van verbondenheid met andere mensen. En vanuit een gedeelde verantwoordelijkheid om er iets aan te doen."

Op het schoolplein betrap ik mezelf er ook nog op, tegen wil en dank. Bij een moeder die in mantelpakje met laptoptas snel afscheid neemt van haar kind, voel ik in een reflex een lichte afkeuring over zo veel haast. (En als ik zelf die moeder ben, voel ik me schuldig). Maar bij een vader met stropdas en pak die precies hetzelfde doet, denk ik: "Ach wat leuk, dat zo'n drukke man toch de tijd neemt zijn kind weg te brengen."

Herkenbaar? Merk jij wel eens dat je nog onderscheid maakt in 'werkende moeders' en 'zorgende vaders'? Of merk je juist dat anderen zo naar je kijken? Hoe reageer je daar dan op? En hoe raken we onze mindbugs kwijt?

Update 4 april 2012: Esther Mollema's bedrijf, Direction, bestaat 12,5 jaar en geeft daarom '50% meer talent' als ebook cadeau. Je kunt het hier downloaden.

Voor wie meer wil lezen over 50% meer talent, de link naar Managementboek:

50 % meer talent
Esther Mollema

Minder, of juist méér jezelf zijn, door een andere communicatiestijl?

In 50% meer talent beschrijft Esther Mollema onder andere dat de typisch vrouwelijke stijl van communiceren meer op samenwerking, consensus en gelijkwaardigheid gericht is dan de mannelijke. Op de werkvloer pakken deze goede bedoelingen helaas soms anders uit: daar zien managers het vaak nog als weifelend en aarzelend, en te weinig besluitvaardig.
Dat is zonde, zowel voor de vrouwen als voor de organisaties die daardoor talent over het hoofd zien. Mollema vindt dat managers door die andere communicatiestijl heen moeten leren kijken (in het voordeel van hun teams en hun bedrijfsresultaten), maar ze adviseert ook de vrouwen zelf om zich een trefzekerder stijl van communiceren eigen te maken: krachtig en overtuigend spreken, zichtbaar zijn, onderhandelen, stevige presentaties geven. Dat hoeft niet de hele tijd, maar zorg dat je de momenten herkent waarop dat nodig is, zegt Mollema.

Wees jezelf?
Dat vrouwen in bepaalde werksituaties een andere stijl van communiceren zouden kunnen of moeten inzetten, daarmee zijn niet alle vrouwen het eens hoor ik vaak. Zij hebben het gevoel dat ze zichzelf moeten verloochenen als ze een andere manier van communiceren proberen, of als ze een meer 'mannelijke' stijl inzetten in hun werk.

Zelf heb ik met vallen en opstaan gemerkt dat ik bij een andere stijl soms juist méér mezelf kan zijn. Van nature vind ik onderhandelen (voor mezelf) lastig, ik zeg als ik niet oppas tot vervelens toe sorry, en ik heb de neiging mijn mening te verpakken in een vraag ("Goh, het is het maar een idee hoor, maar wat vinden jullie ervan als...").

Toen ik het na heel wat jaren werken eens over een andere boeg begon te gooien, merkte ik hoe leuk en bevrijdend het kan zijn om met open vizier je mening te geven. Om te vragen om wat je wilt. Om te onderhandelen over wat je waard bent in je salaris. Ik bereikte mijn doelen veel eerder, makkelijker en rechtstreekser. Het gaat me nog niet altijd goed af, maar ik ben wel learning as I go.

Be the change
In 50% meer talent beschrijft Esther cursiste Sara, die aanvankelijk ook veel weerstand voelt tegen het idee om haar eigen stijl te moeten verloochenen omwille van haar ambities. Ze wilde vooral zichzelf blijven. Maar toen ze het eenmaal een kans had gegeven, bleek het haar prima te bevallen:

"Het was even oefenen voor Sara, maar het lukte haar, haar eigen mening duidelijker en stelliger te laten horen. Ze merkte dat het veel effect had, en dat ze daar ook plezier in had. Ze had zelfs het gevoel dat ze juist op deze manier dichter bij zichzelf kon blijven, omdat haar mening en visie echt gehoord werden."

Wat mij betreft moet er helemaal niemand iets. Maar het is wel heel erg leuk om het gewoon eens te proberen. Esther geeft daar goede en duidelijke tips voor.

Meer lezen over het boek:

50% meer talent zo scoor je met vrouwen
Esther Mollema

Wat je ook als blogger kunt leren van een scenarioschrijver

Voor mijn lol heb ik dit weekend Schrijven voor film, toneel en televisie gelezen. Niet omdat ik een nieuwe carrièreswitch naar scenarioschrijfster overweeg (hoewel het altijd fijn is om te dromen).

Wel omdat het gaat over het uit het niets scheppen van een wereld die zo grijpend en overtuigend moet zijn dat mensen willen blíjven kijken, en luisteren, en meeleven en voelen en geloven. Dat fascineert me, als lezer, als uitgever en als (tekst)schrijver.

Ook voor bloggers
Theatermaker en succesvol scenarioschrijver Ger Beukenkamp richt zich met zijn boek tot de (beginnende) scenarioschrijver, maar naar mijn idee kan iedere schrijver er iets nieuws uit oppikken, of je nu blogs schrijft of vuistdikke romans of vette reclameteksten. Hoe bouw je spanning op? Hoe zorg je dat de kijker/lezer zijn aandacht wíl blijven houden bij je werk? Hoe schrijf je goede dialogen? Hoe zet je voorkennis en verwachting, suspense, verrassing in? En wat is trouwens een 'goede' verrassing en wat een 'slechte'?

Ken je 'goede' en je 'slechte' verrassingen
In mijn werk draait het vaak vooral om tekst en taal, en hoewel dat in drama van relatief minder belang is volgens Beukenkamp ('structuur gaat voor de woorden uit'), heb ik juist daarin het meest uit het boek opgedaan. Misschien wel omdát het zo anders werkt dan in 'mijn' niche van schrijven. Over taal zegt Beukenkamp: "De woorden komen vanzelf wel als aan de drama-eigen voorwaarden is voldaan. De dialoog is een bijproduct van een goed gebouwd verhaal. De goede dialoog vloeit vanzelf wanneer dat ene karakter in die omstandigheden wordt gebracht." Dat wil echter niet zeggen dat 'taal er niet toe doet' in drama, wel dat er duidelijke criteria te formuleren zijn waaraan een goede dialoog - de GD - moet voldoen.

De kracht van wat niet gezegd wordt
Daarvan vond ik bijvoorbeeld een heel interessante de eis dat een GD 'materieel' moet zijn: "In een dialoog zijn de omweg, de metafoor en de leugen altijd beter dan de essentie. Als de personages voortdurend zouden zeggen waar het op staat - als ze daar al toe in staat zouden zijn -, zijn ze snel uitgepraat: 'Ik hou van je.' 'Ik ook van jou.'"
Juist met de omweg - de overdrijving, de leugen, de metafoor, het detail, het understatement - kan de dramaschrijver de waarheid dichter naderen dan de waarheid zelf, zegt Beukenkamp. Dat moet je weten, en omarmen, en gebruiken. En het werkt, zie je in zijn voorbeelden. Liever dan 'Ik haat je!', gebruik je 'Ik wil mijn eigen stukje zeep.' Liever dan 'De wereld is rot', zegt je personage: 'Alleen de poes begrijpt me.'

Actie is key
Ook het actie-gerichte van dialogen was een eyeopener voor me. Elke uitgesproken zin in een GD moet een aspect van conflict en van actie omvatten, een reactie bij de ander teweeg willen brengen. Dat stelt je ook voor uitdagingen als je vindt dat het publiek achtergrondinformatie nodig heeft. Er is in drama geen ruimte voor de stem van de schrijver, voor bespiegelingen, beschrijvingen en uitleg buiten de dialogen om. Ook een voice-over wordt al snel een personage op zich.
Beukenkamp laat met een voorbeeld uit een eigen scenario zien hoe je ingewikkelde informatie toch in een goede dialoog kunt overbrengen. Zijn hoofdpersoon wil zaken gaan doen in een (zowel technisch als politiek) gecompliceerde branche. De kennis die het publiek daarover moet hebben, wordt gedoseerd gegeven in een gesprek tijdens een etentje van de ondernemer met zijn bezorgde vrouw, waarbij de man een duur servet volkrabbelt, waar de vrouw op haar beurt weer over kibbelt. Alles wat hij zegt, is erop gericht om haar gerust te stellen en mee te krijgen voor zijn idee. Dat houdt de vaart en het naturel erin.

Voor de couch potato in me
Hoofdstukken over genres - comedy, drama, melodrama, tragikomedie - en over de verschillen tussen toneel, film en televisie heb ik wat sneller gelezen, en die vond ik dan weer leuk als doorsnee kijker met een bak chips op de bank. De vele voorbeelden die Beukenkamp uit zijn eigen werk voor tv en toneel haalt, geven het boek voor mij ook een lekkere vleug glamour en praktische tips mee.

Voor wie er meer over wil lezen, de link naar Bol:

Het leven van Elizabeth I - Alison Weir

Mijn al eerder opgebiechte Tudorfase is nog niet over. Na het lezen van een stapel boeken over het tijdperk van de nogal beangstigende Hendrik VIII, ben ik nu verdiept in het leven van zijn dochter. The Life of Elizabeth I door Alison Weir is een spannende biografie van deze fomidabele koningin, die - unprecedented - als ongetrouwde vrouw decennialang regeerde en Engeland in een lange periode van grote bloei leidde.

Haar jeugdjaren laten zich met 'traumatisch' nog maar zwak omschrijven: haar moeder (Anna Boleyn) en een van haar vier stiefmoeders onthoofd, van prinses naar onterfd onwettig kind, verstoten door haar vader, door haar halfzus in de Tower gegooid en niet weten of elke dag die aanbrak haar laatste zou zijn.

Des te imposanter is te lezen over de manier waarop ze zich handhaaft als ze - na de dood van jongere halfbroer Edward VI en haar oudere halfzus Bloody Mary - alsnog de troon bestijgt: volstrekt onafhankelijk en vastbesloten nooit meer de touwtjes uit handen te geven.

Ze verzet zich uit alle macht (en met succes) tegen de enorme druk op haar om te trouwen; geen haar op haar hoofd die erover peinst om haar macht op te geven en zich in een afhankelijke positie te begeven (en geen wonder gezien haar ervaringen). Zelfs Robert Dudley, vermoedelijk haar grote liefde, trouwt ze niet.
Huwelijksonderhandelingen met Zweden, Frankrijk, Spanje en Oostenrijk weet ze overigens handig jarenlang te rekken, waarbij ze die soms vijandige landen handig aan het lijntje houdt en mogelijke oorlogen daardoor voorkomt.

De batterijen ingewikkelde intriges van zo'n beetje iedereen aan het hof zijn een verhaal op zich. Een aartsvijand van vandaag is morgen een dikke vriend, als hij in je kraam te pas komt. Het zet je aan het denken hoe ongelooflijk vermoeiend het moet zijn om te leven in een tijd (of een land) waar je niet door eigen inzet of talenten je leven in eigen hand kunt nemen, maar waar je afhankelijk bent van de grillen van machtiger mensen boven je. Of van je talent om door intriges zelf bovenaan de ladder te komen.

Voor wie er meer over wil lezen, de link naar Bol:

Zou jij Poekie naar de plastisch chirurg sturen?

Sinds een week dartelt katje Bles door ons huis. Ze is inmiddels negen weken oud, rent achter haar eigen staart aan, klimt in de gordijnen, ligt spinnend naast ons op de bank en valt elke veterschoen verbeten aan. Terwijl ik vertederd toekijk hoe ze op vier pootjes tegelijk opspringt om een denkbeeldig vliegje uit te schakelen, zie ik door het raam achter haar de buurpoes door de tuin banjeren.

Buurpoes is een paar jaar ouder, en het valt me op hoe groot ze is naast kleine Bles, en hoe anders een kitten er nog uitziet. Bles heeft grote oren, grote ogen, en een klein slank kattenlijfje. Een heel verschil met de kleine kop en het stevige postuur van de buuv, die snel en lenig door de heg wegglipt.

En dan raakt het me. Van onze katten houden we onvoorwaardelijk, als springerige kitten en als volwassen tijgerende kat, en als rustige senior en als oude dikke dommelende theemuts. En nooit kijken we naar onze lieve Poekie alsof ze gefaald heeft wanneer ze er niet langer als een doddige kitten uitziet, maar als de volwassen moederkat die ze inmiddels is.

Waarom kunnen we niet naar onszelf kijken zoals we naar Poekie kijken? Waarom kijken we met spijt naar onze kaaklijn, als die niet meer superstrak is; naar onze taille, als die niet meer wespen is; naar onze armen, als de eerste tekenen van bingo wings zich daar aandienen?

Waarom eisen we van onszelf dat we een eeuwige kitten blijven?

Vond ik mezelf mooier toen ik nog strakker, gladder en jonger was? Ja, natuurlijk. Zou ik er weer zo willen uitzien? Jazeker wel. Maar nu ik naar Bles kijk, die zich heeft opgerold in haar velours kattenmandje, en lui ligt te slapen na een tijdje rondjes racen over de banken (nageltjes uit), vraag ik me af waarom.

Bles heeft in een week al een plaats in mijn hart die ze nooit meer zal verlaten, hoe oud ze ook wordt, hoe dof haar vacht ooit ook zal worden en hoe stram ze ook ooit over de bank zal schrijden.

Tijd om mezelf als een Poekie te gaan zien.

Daar zijn we weer: "Nederlandse vrouwen zijn lui"

Onder de altijd fijne noemer Nederlandse vrouwen zijn luie donders veegt columniste Ebru Umar in de Volkskrant van 12 oktober de vloer aan met de mentaliteit van de Nederlandse, hooguit parttimende, 'werk-moet-leuk-zijn'-vrouw.

Umar brengt een hoop zinnige argumenten waarom je als vrouw voor je zelfstandigheid moet zorgen, en haar uitsmijter is ronduit briljant: "De man die zich mij denkt te kunnen permitteren moet nog geboren worden."

Zonde is alleen dat de kop boven het artikel weer alles op één hoop veegt en straal voorbijgaat aan het feit dat 'no woman is an island, entire of itself'. Onze cultuur heeft invloed; de manier waarop we denken en kijken heeft invloed; ons Nederlandse moederschapsideaal heeft invloed.

Ja, ik ben ook voor economische zelfstandigheid van een ieder. Ja, ik ben ook voor het benutten van de talenten van iedereen (in werk én in zorgen, voor mannen én vrouwen). Maar ook: ja, ik word doodmoe van het eeuwige geschop naar de Nederlandse moeders. Cultuur zit tussen ons aller oren, niet alleen van de moeders, ook van de vaders die wel fulltime blijven werken; de werkgevers die denken dat vrouwen 'nu eenmaal minder ambitieus worden' als ze kinderen krijgen en ze geen uitdagingen meer bieden; een omgeving die een moeder die vier dagen werkt, een carrièremoeder noemt, en een vader die vier dagen werkt, een zorgende vader

Hebben vrouwen daar een aandeel in? Ja. Is het goed dat wij vrouwen onze verantwoordelijkheid nemen? Ja. Zijn we er dan? Nee, natuurlijk niet.

In haar boek Vanuit je hart naar succces laat de als jonge single superambitieuze Jolanda Holwerda openhartig zien hoe moeilijk het was om haar ambities vast te houden toen ze moeder werd - onze hele cultuur was gewoon niet ingericht op ouders met ambities in hun werk én in hun gezinsleven. Die worsteling leidde uiteindelijk tot de oprichting van Lof magazine, inmiddels uitgegroeid van blad met een missie tot missie met een blad, een online platform, de Loflist Beste Werkgevers voor Werkende Ouders en de Lof Next Role Model-verkiezingen.
Over vrouwen die hun verantwoordelijkheid nemen gesproken - Jolanda veranderde de wereld er meteen ook bij.

In haar boek interviewt ze ook Yvonne Benschop, die als hoogleraar Organizational Behavior veel onderzoek doet naar gender en diversiteit in organisaties. Als afsluiter dit stuk uit Jolanda's interview met haar:

"Geen nuance, simpel scoren
Boeken van vrouwen die andere vrouwen ongezouten de maat nemen (denk Marike Stellinga met De mythe van het glazen plafond, denk Elma Drayer met haar Verwende Prinsesjes) krijgen veel aandacht in de media. Over zulke boeken, kan Benschop kort zijn: daarover sloeg Aaf Brandt Corstius al de spijker op de kop in een column in NRC Next. In die column schreef ze: “Het is een nieuw soort beroep geworden: iets shockerends over vrouwen roepen, daar een boek over schrijven, op de cover van dat boek gaan staan met een integere, maar scherpe blik en vervolgens tot in lengte van dagen je punt (en eigenlijk alle punten die vagelijk raken aan het onderwerp ‘vrouw’) in talkshows verdedigen tegen de mannen aan tafel, liefst in een leuke jurk.” * Met een genuanceerde boodschap haal je namelijk de headlines niet, concludeert ze in haar slotzin.
Benschop onderschrijft dat. De uitersten trekken de aandacht, zegt ze, omdat de complexe, genuanceerde boodschap voor veel mensen ongemakkelijk voelt. Die boodschap is dat vrouwen onderling sterk verschillen, en dat je dus niet alle vrouwen noch de ambities van vrouwen over een kam kunt scheren. Ambities zijn niet individueel bepaald, maar ambities groeien of kwijnen weg in bepaalde omstandigheden."

Vanuit je hart naar succes, p. 101/102. Citaat column* uit: ‘Liefst in een leuke jurk’, Aaf Brandt Corstius. In: NRC Next, 29 september 2009. De hele column lees je hier, aanrader

Meer lezen over Vanuit je hart naar succes, bij Bol.com:

Vanuit je hart naar succes
Jolande Holwerda

Change of name

In het najaar van 2007 verscheen mijn boek “Een nieuwe carrière na je 35e“. Een boek waarin zeventien vrouwen openhartig en inspirerend vertellen over hun keuze om hun loopbaan helemaal om te gooien – of juist niet. Want ook met kleine wijzigingen kun je meer voldoening en plezier in je werk vinden. Vijf deskundigen laten in het boek hun licht schijnen over financiën, pensioen, loopbaankeuzes en leeftijd. Het boek was de ‘pilot’ uitgave van Réunion en ging ook over mijn eigen loopbaanswitch - van marketeer via thuisblijfmoeder tot uitgever.

Nu, vier jaar later, is Uitgeverij Réunion volop in bedrijf en zijn we trots op al onze titels – zowel papieren edities als eBooks – op het gebied van Management, Bestuur, Loopbaan en Persoonlijke Ontwikkeling. Al onze titels zijn verkrijgbaar via elke boekhandel in Nederland. En sinds vorige week heeft Réunion ook zijn eigen webwinkel.

Om dit te vieren, is het boek waar het mee begon nu blijvend in prijs verlaagd naar de meeneemprijs van maar € 9,90. Als inspiratie voor iedereen die wel eens droomt van een loopbaanswitch.

Ook vond ik dit een goed moment om mijn blog van naam te veranderen. Uitgeverij Réunion groeit en bloeit, en heeft een eigen platform met blog en webwinkel rondom alles wat we uitgeven (en dat wordt steeds meer).
Hier wil ik blijven bloggen over alles wat me raakt in boeken, in ondernemen en uitgeven, en in het leven, ook waar het niet direct te maken heeft met Réunion.

Vandaar hier voortaan de naam Boekenbusiness.
Nu alleen nog tijd maken om vaker te bloggen over nog meer boeken :-).